CERISE-SG

  • looptijd: 2012 - 2015
  • locatie: Duiven,
  • functie: Energiebewustzijn verhogen, meer flex

Het project CERISE-SG (Combineren van Energie- en Ruimtelijke Informatie Standaarden als Enabler – Smart Grids) richt zich op interoperabiliteit, toegespitst op informatiekoppelingen van smart grids met haar omgeving.

In het bijzonder de basisregistraties in het overheidsdomein en het geo-domein. Deze registraties bevatten immers gekwalificeerde gegevens, die in de praktijk vaak niet benut worden, omdat betrokken partijen delen van hun eigen (geo-)informatievoorziening bouwen zonder dat daar noodzaak voor is.

Doel Cerise

Het project levert koppelingen tussen standaarden van de verschillende domeinen (geo, smart grids en overheid). Het doel hiervan is om zoveel als mogelijk onafhankelijk van de vigerende standaarden te worden, die zich immers blijven ontwikkelen.

Het benutten van deze koppelingen levert nieuwe functionaliteit en grote besparingen op, en ook kansen voor leveranciers die daardoor aantrekkelijker producten en diensten kunnen ontwikkelen voor de grote internationale markt voor smart grids.

Experimenten op 5 thema’s

Er is binnen de proeftuinen geëxperimenteerd op 5 thema’s:

  1. wet- en regelgeving
  2. gebruikersonderzoek- en benadering
  3. visie
  4. standaardisatie
  5. nieuwe producten en diensten

Subsidie

TKI SG01010

Dit project is in uitgevoerd in samenwerking met TU Delft, Geodan, Geonovum, TNO, Stichting Kien en Alliander.

Betrokken wetenschappers

 

Subsidie: TKI SG01010

Partners: 

TNO
Jasper Roes
T: 06-53703819
E: jasper.roes@tno.nl
Transforming Modeling, Cerise SG
In the face of multiscale, -stakeholder, -issue, -perspective, -resolution, and -aspect issues of high complexity, such as transitions in large scale socio technical issues (LSTS) models need to be able to encompass a wide variety of knowledge from different disciplines and participatory modeling exercises are increasingly being undertaken
Transforming Modeling, Cerise SG

Informatiekoppelingen en -modellen

Bij Smart Grid energienetten vindt informatie-uitwisseling vanuit drie domeinen plaats:

  1. de energiesector
  2. de e-overheid
  3. de geo-wereld

Voor het verbinden van de drie domeinen worden aan de hand van use-cases de state-of-the-art methodieken geïnventariseerd en geanalyseerd. Op basis hiervan worden koppelvlakken ontwikkeld die in proeftuinen getest worden. Geodan ontwikkelde samen met de partners software voor deze proeftuinen.

Koppelingen tussen domeinen

De benodigde informatie-uitwisseling wordt bereikt door de koppelvlakken tussen systemen in de drie domeinen te definiëren en afspraken te maken over welke gegevens en hun betekenis hiervoor noodzakelijk zijn.

De beoogde interoperabiliteit wordt gerealiseerd op twee niveaus:

  1. op technisch (syntactisch) vlak (web services, uitwisselingsformaten, protocollen)
  2. informatie-inhoud (semantiek, informatiemodellen)

Hierbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij internationale, regionale, en nationale standaarden.

Het project levert koppelingen tussen standaarden van de verschillende domeinen (geo, smart grids en overheid). Het doel hiervan is om zoveel als mogelijk onafhankelijk van de vigerende standaarden te worden, die zich immers blijven ontwikkelen. Het benutten van deze koppelingen levert nieuwe functionaliteit en grote besparingen op, en ook kansen voor leveranciers die daardoor aantrekkelijker producten en diensten kunnen ontwikkelen voor de grote internationale markt voor smart grids.

Unieke kenmerken

  • Nieuwe Smart Grid toepassingen kunnen met deze nieuwe standaarden eenvoudiger en sneller worden geïmplementeerd.
  • De nieuwe standaarden creëren (internationale) marktkansen voor het Nederlandse bedrijfsleven.

 

Er is binnen de proeftuinen geëxperimenteerd op 5 thema’s: wet- en regelgeving, gebruikersonderzoek- en benadering, visie, standaardisatie en nieuwe producten en diensten.

  • Combinatie energie- en ruimtelijke informatiestandaarden

Toepassingen, use cases en leerpunten

CERISE-SG levert een real-world model op dat bruikbaar is voor alle spelers in Smart Grids.

Om de bruikbaarheid te borgen zijn een aantal use cases geformuleerd, scenario’s voor informatie-uitwisseling waarbij de Energy Information Broker een centrale rol speelt.

Gedurende het project zijn deze use cases uitgewerkt zodat het informatiemodel getest kon worden en leerpunten gehaald konden worden uit verdere detaillering van het concept.

De use cases

  1. Energy Balancing Information Facility
    een faciliteit om informatie te combineren en op basis daarvan te bepalen of een smart grid in balans is binnen een bepaalde tijdseenheid (gelijke productie en consumptive van energie).
  2. Groene energykaart van Nederland
    een aggregatie van Energy Information Building Blocks binnen Nederland geprojecteerd op een kaart.
    De kaart komt beschikbaar op de CERISE website en geeft inzicht in de ontwikkeling van duurzame energieproductie in Nederland.
  3. Crisis management
    in crisis situaties wordt het steeds belangrijker om informatie te hebben over smart grids om daarmee de crisis te beheersen en te zorgen voor een gedeelde blik op energienetwerken vanuit de netbeheerders en de veiligheidsregio’s. CERISE helpt bij het beschikbaar krijgen van de data en het koppelen van de data.

Dynamisch ecosysteem

CERISE-SG onderzocht en definieerde data interoperabiliteit onder de aanname dat Smart Grid-netwerken dynamische ecosystemen zullen zijn.

In een Smart Grid kunnen de allianties die bestaan tussen partijen frequent wijzigen. Zo onderhouden ‘Prosumenten’ banden met allerlei soorten organisaties en instanties die betrokken zijn bij hun energiehuishouding. Denk daarbij bijvoorbeeld aan

  • leveranciers van energieproductiemiddelen
  • co-producenten in een energiecollectief
  • de leasemaatschappij van de elektrische auto
  • de gemeentelijke overheid
  • de netbeheerder

In tegenstelling tot de traditionele energieketen zijn deze samenwerkingsverbanden flexibel van aard.

33 verschillende rollen

Door de snelheid waarmee de markt voor Smart Grids zich ontwikkelt is het zeker dat niemand op dit moment kan voorzien hoe deze markt exact zal gaan functioneren en wie welke rol- en verantwoordelijkheid op zich neemt in het netwerk.

Een Europees onderzoek op dit vlak (Harmonised Role Model ENTSO-E) onderkent alleen al 33 verschillende rollen. In dit speelveld eisen en verwachten alle betrokkenen partijen flexibiliteit in netwerken en informatie daarover.

De energietransitie van centrale naar decentrale-energieproductie stelt eisen aan informatievoorziening. Het energievraagstuk is voor een deel een informatievraagstuk en wordt dat in de toekomst steeds meer.

De energiesector is niet alleen gebruiker van (ruimtelijke) informatie, maar is vooral ook zelf een bron van informatie. Informatie die je kan delen en toepassen in bijvoorbeeld energiebalancering of management van je energiehuishouding met een economisch of milieuprofiel.

1 informatieplatform

Maar als informatie cruciaal is zorg dan ook voor gelijke toegang tot informatie, voor private partijen, overheid en burger: een gelijk informatie speelveld. Voor netbeheerders is er behoefte aan een informatieplatform dat coördinerend optreedt voor het delen van bijvoorbeeld informatie over distributie van elektrische auto’s, zonnepanelen, energie-opslag.

Zij staan voor ontwerpbeslissingen van toekomstige netten, liever slimmere netten dan dikkere kabels. Slimme oplossingen maken van netbeheerders leveranciers van flexibiliteit in energievoorziening en productie. Als consument kan je dan je energie-moment kiezen: wanneer opslag, wanneer afname, wanneer levering.

Energievraagstuk is informatievraagstuk

Concluderend stellen de CERISE deelnemers dat het energievraagstuk eigenlijk een informatievraagstuk is.

  • Voor de overheid ligt hier een belangrijke rol om de regie te voeren en de kaders te schetsen waarbinnen energie producenten, netbeheer en afnemers informatie delen
  • De Wet STROOM kan hier een aanknopingspunt voor zijn.
  • Energie informatie als basisinformatie
    • wat zou dat kunnen zijn?
    • En wat moeten we daar voor afspreken?

Zeker is dat als we een succesvolle en energieke samenleving willen zoals die is voorzien dan is toegang tot informatie een vereiste.

CERISE-SG richt zich op koppelingen om data tot informatie te maken. Door feiten te projecteren over dimensies ontstaat inzicht, zonder dat data nodeloos gedupliceerd en/of opgeslagen hoeft te worden.

Gedurende het CERISE project zijn er een aantal demonstrators ontwikkeld die laten zien hoe data met behulp van Linked Data technieken gekoppeld en gebruikt kan worden. De demonstrators werken het beste met Google Chrome.

1. Energy Information Broker

Deze demonstrator combineert geanonimiseerde data over het elektra opwek en verbruik en gasverbruik uit de slimme meter gedurende een jaar met data uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en geeft gekoppeld hieraan ook inzicht in de zoninstraling (relevant voor de opwek met zonnepanelen).

Feiten en dimensies

Centraal binnen het informatiemodel van de Energy Information Broker staan de feiten. Dit zijn gegevens met betrekking tot de energie productie en consumptie van elektriciteit, gas, warmte en water.

Het informatiemodel definieert hoe deze feiten geprojecteerd kunnen worden naar verschillende dimensies:

  • tijd
  • objecten
  • partijen
  • actoren

CERISE SG definieert geen nieuwe standaard, maar laat zien hoe de Energy Information Building Block -feiten generiek gekoppeld kunnen worden aan informatiebronnen in de verschillende dimensies.

Met dit generieke principe van data-modellering kan voor iedere Energy Information Building Block door de prosument zelf aangegeven worden:

  1. Dimensie partijen/actoren
    met welke partijen feiten gedeeld worden
  2. Dimensie tijd
    voor hoe lang, op welk moment en met welke interval feiten gedeeld mogen worden
  3. Dimensie objecten
    welke productiemiddelen er betrokken zijn bij energieconsumptie- en productie
  4. Waar objecten zich bevinden (geo-informatie)

De mogelijkheid om feiten te delen met andere partijen legt de weg open om Energy Information Building Block feiten te aggregeren naar elk gewenst niveau. Van individueel overdrachtspunt, tot collectief, tot regio, tot landsniveau of zelfs internationaal. Dit borgt de gevraagde flexibiliteit.

Crisismanagement

CERISE werkt aan de uitwerking van de use case ‘Crisismanagement’ en kijkt hierbij naar de voor- en nadelen van de uitwisseling van informatie op basis van Linked Data ten opzichte van de huidige manier van data-uitwisseling tussen Alliander en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

Dreigende overstromingen

Use case Crisismanagement In Nederland vormen overstromingen in het algemeen een permanent risico, maar in het bijzonder ook voor de levering van elektriciteit.

Schade aan de elektriciteitsinfrastructuur door overstromingen bedreigen verschillende belangrijke sectoren zoals

  • de zorg
  • onderwijs
  • transport

Omdat de impact van stroomonderbrekingen door een overstroming zeer groot is, zijn er veel verschillende partijen betrokken bij het bestrijden van een crisis. Denk hierbij aan ziekenhuizen, veiligheidsregio’s en netbeheerders.

Elk van deze partijen heeft relevante informatie over de crisis welke bij kan dragen aan een gedeeld beeld echter beschrijven ze de informatie allemaal op een andere manier waardoor het lastig is om tot samenwerking te komen en interoperabiliteit te bewerkstelligen.

In de crisismanagement use case kijkt Cerise SG hoe Linked Data kan bijdragen aan het bij elkaar brengen van de informatie om daarmee het delen van data tussen Alliander en HHNK te verbeteren.

 

Consumenten app

Deze demonstrator combineert geanonimiseerde data over het elektra opwek en verbruik en gasverbruik uit de slimme meter met data uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en laat zien wat Linked Data voor een consument kan betekenen.

Netbeheerder app 

Deze demonstrator combineert geanonimiseerde data over het elektra opwek en verbruik en gasverbruik uit de slimme meter met data uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en laat zien wat Linked Data voor een netbeheerder kan betekenen.

Publicaties

Deliverables & Papers

Presentaties

Alliander

  Martijn Bongaerts   alliander.com    Martijn.Bongaerts@alliander.com    06 27024513