Houthaven Amsterdam

  • looptijd: 2012 - 2015
  • locatie: Amsterdam,
  • functie: Energiebewustzijn verhogen, meer flex

Gemeente, collectieven, particulieren en ontwikkelaars hebben samen afgesproken dat de Houthaven een 100% klimaatneutrale wijk moet worden.

De haven dient hierbij als voorbeeldproject voor de ambitie om vanaf 1 januari 2015 in Amsterdam overal 100% klimaatneutraal te gaan bouwen.

In de Houthaven wordt milieuvriendelijk gebouwd, met extra aandacht voor energie- en materiaalgebruik. De gehele energiebehoefte in de wijk wordt duurzaam opgewekt en moet volledig kunnen voorzien in eigen verbruik.

Doel Houthaven

In deze proeftuin is een energieneutraal gebied ontwikkeld. Het doel: standaardisatie binnen de Europese Unie.

  • EnergyGO heeft een haalbaarheidsstudie uitgevoerd voor de woonschepen die in de haven (komen te) liggen om ook deze 100% klimaatneutraal te maken.

Video

100% klimaatneutraal

De hele energiebehoefte in de Houthaven wordt duurzaam opgewekt. Om dit te bereiken wordt gebouwd op basis van het principe van de ‘trias energetica‘: dit leidt tot een veelbelovend pakket aan energiebesparende en duurzaamheidmaatregelen.

  • De woningen hebben een duurzaam casco
  • Voor de verwarming wordt de Houthaven aangesloten op het stadswarmtenet
  • Een warmte-koudeopslagsysteem en energie uit oppervlaktewater zorgen voor de koeling

Op de plek waar vrachtschepen uit de hele wereld een eeuw geleden hun boomstammen losten, ontstaat nu langzaam een aantrekkelijke eilandenwijk waar Amsterdammers kunnen wonen aan het water. Niet zomaar een project. Een project waarbinnen 100% energieneutraal een belangrijke peiler is.

Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking tussen de volgende partijen: ABB, Alliander en EnergyGo

De Houthaven is een voorbeeldproject voor de ambitie van Amsterdam om 100% klimaatneutraal te bouwen. Om dit te bereiken is een veelbelovend pakket aan energiebesparende en duurzaamheidmaatregelen opgesteld, bestaande uit duurzaam casco, duurzame energieopwekking en voor de restvraag duurzame energieopwekking op locatie. Zo wordt de gehele energiebehoefte in het gebied duurzaam opgewekt.

Meer informatie

N.B. Het plan is in 2010/2011 op een aantal punten gewijzigd n.a.v. de bouwstop. Voor meer informatie, zie http://www.houthaven.nl.

Subsidie: IPIN

Partners: 

Warmtenet

In de nieuwe, klimaatneutrale wijk Houthaven is Nuon gestart met het aansluiten van het westelijk deel op duurzame koude en stadswarmte. De aanleg is een project van Westpoort Warmte, een joint-venture van Nuon Warmte en AEB Amsterdam.

Koude uit het IJ

De behoefte aan koeling neemt steeds meer toe, omdat de temperatuur in de zeer goed geïsoleerde klimaatneutrale nieuwbouwwoningen in de zomer aardig kan oplopen. Daarom biedt Westpoort Warmte naast stadswarmte ook duurzame koeling aan. De koude wordt onttrokken aan het IJ-water en gedeeltelijk ook in de bodem opgeslagen als buffer tijdens de warme zomerdagen. Het is voor het eerst dat stadswarmte en duurzame koeling op zo’n grote schaal in een wijk worden toegepast.

Resultaat in cijfers

Hiermee bereikt de wijk Houthaven in iedere woning een CO2-besparing van 80 procent ten opzichte van de situatie met een cv-ketel en airco.

De warmte die wordt gebruikt, komt vrij bij de opwekking van elektriciteit uit afvalverbranding van het Afval Energie Bedrijf (AEB).

Regelgeving en Europese projecten werken stimulerend.

De maatregelen die getroffen zijn om de Houthaven 100% energieneutraal te maken, zijn in te delen in drie categorieën.

  1. Geïsoleerd huizencasco
    1. het verbeteren van de bouwschil
    2. thermische isolatiewaarde van gevel, dak en vloer van 6 tot 7
    3. drievoudig glas
    4. het gebruik van warmteterugwinning in ventilatie
    5. of CO2 gestuurde natuurlijke ventilatie
    6. het verbeteren van de kierdichtheid van de woning
    7. en warmteterugwinning uit douchewater
  2. Zoveel mogelijk lokaal toepassen van een warmte-koudevoorziening.
    1. We gebruiken water uit het IJ en de bodem om daarmee de gebouwen te koelen. Koeling is een steeds belangrijker onderdeel van het gehele proces.
      De vraag voor koeling is groter dan voor verwarming.
    2. Verbeteren van comfort
      zonwerend glas én koeling op een duurzame manier
    3. Het toepassen van de warmte-koudevoorziening wordt ook gekoppeld aan slimme hotfill apparatuur
      Ofwel, het verwarmen van het water in wasmachine of vaatwasser hoeft niet ­elektrisch te gebeuren, maar kan ook door de machine te vullen met warmwater uit genoemde installatie. Dat scheelt aanmerkelijk in energieverbruik
  3. De derde stap is die van duurzame energieopwekking. Hierbij is gebruik gemaakt van zon, water en bodemenergie.
    1. Water en bodem zijn bedoeld voor verwarming en koeling, de zon voor het opwekken van elektriciteit.

      1. Omdat we al een duurzame warmtevoorziening hebben, passen we geen zonnecollectoren toe, maar gebruiken we het dak volledig voor PV-panelen/zonnepanelen om stroom op te wekken.
        Ter informatie, er komt bijna 5 tot 6 megawatt van de energie op de daken van De Houthaven. Dat is enorm.
      2. Bij mooi weer produceert de wijk netto en zetten we deze energie op het net van Alliander.

Energie en meer energie

De Houthaven is 100% energieneutraal. Naast energieneutraal kennen we ook de term energie Nul op de Meter.

Wil je een gebouw met energie Nul op de Meter, dan moet je bijvoorbeeld vier tot zes zonne­panelen meer op een dak leggen. Plaats je meer panelen dan wordt het een energie­leverende woning.

Voeten in aarde

De warmte-koudevoorziening gaat bij De Houthaven verder dan alleen stadsvoorziening. In dit opzicht is het project uniek te noemen. Nederland kent meerdere soortgelijke projecten, zoals Het Zonne eiland Almere of Stad van de Zon Heerhugowaard.

In deze projecten gaat het puur om het elektraverbruik. Voor gas gebruikt men nog steeds de gasvoorziening.

De Houthaven echter, is voor de gehele wijk volledig energieneutraal. Maar, het organiseren en op papier krijgen van een warmte-koudevoorziening als onderdeel van het energieneutraal zijn, heeft wel wat voeten in aarde gehad. Het kost veel tijd. Overigens, ook de markt moet klaar zijn voor een project als De Hout­haven. Veel uitleg en draagvlak creëren is noodzakelijk.”

Kosten

Tot slot bespreken we het prijskaartje.

Energieneutraal kost meer geld, maar het is te overzien.

  • We hebben vanuit de gemeente Amsterdam een subsidie gekregen; 3.500 euro per woning, wat met de jaren is afgebouwd naar 1.000 euro per woning. Het is een blijvende subsidie van 1.000 euro.
  • De meerkosten lagen in het begin ten opzichte van het Bouwbesluit rond de 10.000 euro per woning. Omdat het Bouwbesluit is aangepast – een EPC van 0,4 – zijn de meerkosten nu tussen de 4.000 en 5.000 euro per woning.
  • Kortom, om een woning energieneutraal te maken, kost je dat ongeveer 4.000 euro. De subsidie meegerekend.
  • De terugverdientijd ligt tussen de vijf en zeven jaar. Maar, dan heb je wel woningen, die energieneutraal en daarbij toekomstgericht zijn.”

 

  1. Energiebesparende maatregelen (moet 70% reductie opleveren)
  2. wko
  3. PV (moet 22% opleveren)
  4. slimme oplaadpunten
  5. en home energie management systemen (moet 8% opleveren)

Alliander

  Martijn Bongaerts   alliander.com    Martijn.Bongaerts@alliander.com    06 27024513