MODIENET voor bedrijventerreinen

  • looptijd: 2012 - 2016
  • locatie: Deventer,
  • functie: Energiebewustzijn verhogen, meer flex

Het MODIENET project (Modulair Intelligent Energienetwerk voor bedrijventerreinen) is een modulair op te bouwen intelligent lokaal middenspanningsnet en thermisch netwerk op een nieuw aan te leggen A1 bedrijventerrein Deventer Smart Choice.

Projectpartners doen in Deventer ervaring op met een modulair netwerk en nieuwe contractvormen.

Bij de energieopwekking wordt gebruik gemaakt van warmte-koudeopslag, windturbines, zonnepanelen en biomassa. Op termijn moet het bedrijvenpark energieneutraal zijn.

  • Een modulair intelligent energienetwerk (Modienet) stemt vraag en aanbod op elkaar af door gebruik te maken van de flexibiliteit van de aangesloten opwekkers en afnemers die hieraan mee willen werken.
  • Informatiesystemen meten en sturen de energiestromen.
  • Overschot aan duurzame energie wordt opgeslagen of direct verbruikt door verhoogde activiteit van de participerende bedrijven.
  • Bij een tekort wordt opgeslagen energie gebruikt.

De MODIENET methodiek werkt op basis van vijf thema’s:

  1. technisch
  2. organisatorisch
  3. juridisch
  4. economisch
  5. ICT

Systeemdenken

Dat varieert van waar we kabels neerleggen en welke afstemming tussen bedrijven nodig is, tot het kiezen van een ICT-infrastructuur en het ontsluiten van flexibiliteit. De methodiek is niet in beton gegoten, zodat het smart grid kan meegroeien met de wensen van de omgeving en de vorm van de energiebehoefte.

De ontwikkelmethodiek wordt inmiddels al ingezet op bestaande bedrijventerreinen om energievraag en -aanbod op elkaar af te gaan stemmen.

Intelligente netten met een modulaire opbouw maken een efficiënte opschaling van de energievoorziening van het bedrijventerrein in de toekomst mogelijk.

Leon Straathof: “Het IPIN- programma is ten einde, maar volgens Straathof begint de kennisoverdracht nu pas. “Er is enorm veel geïnvesteerd en geleerd. Als proeftuinambassadeurs moeten we krachten bundelen en de geleerde lessen delen. Dan ziet de wereld er straks nog mooier uit.”

Local loop

Eind oktober 2015 neemt Raedthuys op het A1 Bedrijvenpark in Deventer officieel twee 2,35 mW Enercon windturbines in gebruik. Opmerkelijk aan deze turbines is dat ze niet – zoals gebruikelijk – op het regionale energienetwerk zijn aangesloten, maar rechtstreeks op het lokale elektriciteitsnetwerk van het bedrijventerrein zijn ingeplugd. De aangesloten bedrijven kunnen zo rechtstreeks gebruikmaken van windenergie.

Meer bedrijventerreinen

Binnenkort gaat Cofely samen met Alliander door met andere bedrijventerrein: TPN West in Nijmegen en bij de duurzame bedrijfslocaties van stichting Groene Allianties in Duiven

Lees meer: Deventer smart-gridproeftuin brengt ‘systeemdenken’ naar energiewereld

Subsidie

Het betreft hier een IPIN (IPINS11011) subsidieproject uitgegeven door RVO.

Samenwerkende partners:
AllianderLaborelec
Eindhoven University of Technology Electrical Engineering, Gemeente Deventer en Cofely Smart Grid Solutions

Subsidie: RVO, IPINS11011

Partners: 

ENGIE Smart Grid Solutions
Leon Straathof
T: 075 646 74 00
E: info@engie-services.nl

ESCo-rol van Cofely

Als facility-manager kunnen we alle processen optimaal op elkaar afstemmen. Denk aan klimaatinstallaties, gebouwschil, catering, toegangscontrole, ruimtebeheersystemen, parkeren, enzovoort.

Cofely kan het grootste deel van de technische diensten zelf invullen en voor een aantal diensten werken we met partners.

  • Door koppeling van data kun je intelligentie toevoegen.
  • Wie is wanneer en waar in een gebouw en hoe kunnen we de klimaatinstallaties, verlichting en zonwering daarop afstemmen?

Het is maar een voorbeeld van de afstemmingsmogelijkheden.

Conclusie: energiebesparing gaat dus veel verder dan alleen zonnepanelen op je dak zetten.

MODIENET

Op het bedrijfsleven toegesneden energieconcepten waarmee elk bedrijf een schakel is in het complete duurzame energienetwerk van het bedrijventerrein.

  • “Het bijzondere is dat we twee windturbines op dit terrein direct hebben aangesloten op de lokale middenspanningsring”, vertelt Leon Straathof.

Normaal gesproken worden windparken aangesloten op het hoofdnet. De vernieuwende aanpak in de proeftuin Deventer biedt echter belangrijke voordelen.

  • De windstroom is als eerste beschikbaar voor lokale bedrijven, zoals een nieuw Van der Valk hotel in Deventer.
  • Daardoor komt er minder windstroom van deze turbines op het hoofdnet, en dat zorgt voor minder belasting en meer stabiliteit van het hoofdnet

Ook andere vormen van duurzame energie in Modienet kunnen dankzij deze middenspanningsring worden uitgewisseld.

  • Denk hierbij aan zonenergie op daken van bedrijven op het bedrijventerrein A1
  • Maar ook zijn veldopstellingen op braakliggende terreinen mogelijk

Het lokale net in Deventer is voor een groot deel zelfvoorzienend. Toch verwacht Straathof (Cofely) niet dat dit soort netten in de toekomst helemaal onafhankelijk zullen functioneren.

“Je ontkomt niet aan het kostenplaatje”, zegt hij. “Het gaat immers niet alleen over kilowatturen die je lokaal duurzaam opwekt en kunt gebruiken. Het gaat ook over hoe het gehele elektriciteitssysteem in balans kan worden gehouden: hoe houden we bijvoorbeeld vraag en aanbod in balans, en de frequentie en de spanning op orde? Daarvoor blijft het centrale net hard nodig. Ik verwacht niet dat zogeheten eilandnetten dit de komende decennia financieel kunnen realiseren.”

Koppelnetten

Meer kans ziet Straathof in een tussenvorm, terug van weggeweest: koppelnetten, die een brug vormen tussen verschillende lokale netten.

Straathof: “Ik voorzie dat we daar deels weer naar teruggaan, waarbij het landelijke stroomnet voor stabiliteit zorgt, en alleen nog energie transporteert tussen de zeer grote opwekkers en afnemers. Dat is een veel efficiëntere bedrijfsvoering van het elektriciteitsnetwerk.”

Het idee van dit soort lokale gekoppelde netten blijkt aan te slaan. “Er zijn fors veel aanvragen”, zegt Straathof. “We zouden er wel vijftig kunnen starten. Maar veel lokale partijen, zoals lokale energiecoöperaties die graag willen, zijn nu nog te klein om genoeg body te kunnen genereren tegen de gevestigde belangen en mechanismes. Dat vraagt nog meer bundeling en professionalisering.”

3 systemen over elkaar heen

Bij smart grids draait het nu nog veelal om energie-uitwisseling, maar er zijn meer systemen die slimmer kunnen werken. Straathof wijst op de Amerikaanse econoom Jeremy Rifkin, die drie systemen over elkaar heen legt:

  1. energie
  2. communicatie
  3. transport

Daar waar die systemen overlappen, zijn mogelijkheden”, zegt Staathof

Congestiemanagement

Zo is er het transportsysteem: de manier hoe daar met congestie wordt omgegaan kan gebruikt worden bij congestiemanagement op het elektriciteitsnetwerk.

Alleen wegen bijbouwen om de files op te lossen, werkt niet. Daar komt digitalisering bij kijken met matrixborden: dus slimmer omgaan met dat wat er al is. Digitalisering in het stroomnetwerk wordt al toegepast voor congestiemanagement op het elektriciteitsnetwerk.

De proeftuin in Deventer laat zien hoe het combineren van systemen kan leiden tot wat Straathof ‘ruimtelijke energie-ordening’noemt.

Dat gaat verder dan de grote afnemers dicht bij een windpark situeren.

  • Door in een gebied de raakvlakken op te zoeken van verschillende systemen, kun je de puzzelstukjes beter in elkaar leggen die leiden tot verbetering
  • Verbetering van het energienetwerk is vaak niet eens de eerste vraag van een stadsbestuur. Leefbaarheid of veiligheid zijn de drijfveren. Maar MODIENET stelt dat energie, communicatie en transport kunnen helpen om die puzzelstukjes in elkaar te leggen.”

Flexibele prijzen

  • Zolang de wetgeving niet flexibel is, heeft flexibiliteit van de energievoorziening nog geen waarde.Dat moet hét thema zijn voor nieuwe proeftuinen: hoe zorg je dat flexibiliteit bij bedrijven waarde krijgt? Dat moet geregeld zijn vóór je nieuwe proeftuinen gaat inrichten.
  • Het systeem werkt op basis van vijf thema’s:
    1. technisch
    2. organisatorisch
    3. juridisch
    4. economisch
    5. ICT.
  • Dat varieert van waar we kabels neerleggen en welke afstemming tussen bedrijven nodig is, tot het kiezen van een ICT-infrastructuur en het ontsluiten van flexibiliteit. De methodiek is niet in beton gegoten, zodat het smart grid kan meegroeien met de wensen van de omgeving en de vorm van de energiebehoefte.
  • We zijn bezig in Duiven, Heerlen en Nijmegen en staan daar na de ontwikkelfase aan de start van de implementatie.

    In Duiven denken we na over de toetreding van bedrijven tot het energienet. Nu worden daar nog voor elk nieuw bedrijf kilometers- lange kabels voor aangelegd, terwijl je vraag en aanbod ook kunt delen en afstemmen met de buurman. Met de MODIENET-aanpak proberen we die behoefte te organiseren.

 

Leerpunten

De proeftuin stapte naar de ACM vanwege de belemmerende weten regelgeving.

  • In Deventer staan twee windturbines die we wilden aansluiten op dezelfde middenspanningsring als het bedrijventerrein. Volgens de wet moet dat eigenlijk op een apart schakelstation, maar dan wordt de windenergie via een omweg aan de bedrijven geleverd.
  • Niet volgens de gedachte van Modienet, dus. Daarom zijn we in gesprek met de ACM voor mogelijke oplossingen of om de wetgeving aan te passen.

Volgens Straathof heb je in zo’n zaak doortastendheid en doorzettingsvermogen nodig.

We geven niet op, we gaan tot het gaatje. Het geeft veel energie als we mensen kunnen overtuigen. En we doen dit niet alleen voor onszelf. Ook voor andere proeftuinen willen we een doorbraak op dit gebied bereiken.

Zolang de wetgeving niet flexibel is, heeft flexibiliteit van de energievoorziening nog geen waarde, vindt Straathof.

“Dat is wat mij betreft hét thema voor nieuwe proeftuinen: hoe zorg je dat flexibiliteit bij bedrijven waarde krijgt? Dat moet geregeld zijn vóór je nieuwe proeftuinen gaat inrichten.”

Modienet-gids

De methodiek is uitgewerkt in een handboek en vijf thema-uitwerkingen (technisch, organisatorisch, juridisch, economisch en ICT). In de maak is een “Modienet-gids”, gericht op beslissers, beïnvloeders en betrokkenen rond nieuwbouw of renovatie van bedrijventerreinen.

De gids voert deze stakeholders langs de belangrijkste elementen, overwegingen, beslissingen en partijen die aan de orde komen op weg naar een energie- en kostenefficiënte energiegemeenschap.

Met deze kennis zijn ze in staat om samen met de Modienet-consultant een begin te maken met het ontwerpen van een duurzaam en intelligent energiesysteem op hun bedrijventerrein.

Zo doen ze een lange termijninvestering in een milieuverantwoorde toekomst.

Wet en regelgeving

In Deventer staan twee windturbines die we wilden aansluiten op dezelfde middenspanningsring als het bedrijventerrein. Volgens de wet moet dat eigenlijk op een apart schakelstation, maar dan wordt de windenergie via een omweg aan de bedrijven geleverd. Niet volgens de gedachte van Modienet, dus. Daarom zijn we in gesprek met de ACM voor mogelijke oplossingen of om de wetgeving aan te passen.

  • Overleg met ACM over belemmerende wetgeving m.b.t. aansluiting windturbines op bedrijventerrein.
  • Bedrijfsterrein: bedrijven stemmen het gebruik van energie op elkaar af.

Waar komt het op neer:

  • Cherry picking
    als de netbeheerder de windmolens wil aansluiten op een lager netvlak wordt hij toch gedwongen om het net te verzwaren. De lasten kwamen dus voor de netbeheerder/maatschappij.
  • Deze problematiek heeft geleid tot initiatieven om dit te voorkomen.
  • Op het bedrijfsleven toegesneden energieconcepten
  • Cofely, Alliander, TU Eindhoven en Laborelec ontwikkelden binnen het consortium Modienet een ontwikkelmethode voor intelligente netten. Dat zorgt straks in het A1 Bedrijvenpark in Deventer voor efficiente distributie van alle lokaal opgewekte energie door windmolens, zon-pv, biomassaketels of een bio-wkk. De ontwikkelmethodiek wordt inmiddels al ingezet op bestaande bedrijventerreinen om energievraag en -aanbod op elkaar af te gaan stemmen.
  • Een noodstroomaggregaat voor back-up en frequentie stabilisator
  • Modienet-brochure

 

Need more information? Download the factsheet below ‘Projectdocumenten’

Alliander

  Martijn Bongaerts   alliander.com    Martijn.Bongaerts@alliander.com    06 27024513