SmartProofS

  • looptijd: 2007 - 2010
  • locatie: Groningen,
  • functie: Energiebewustzijn verhogen, meer flex

Het ontwikkelen en testen van een Smart Power System dat decentrale elektriciteitsopwekkers in onze elektriciteitsvoorziening inpast en aanstuurt.

In deze 2 jaar durende pilot zijn zowel centrale als decentrale aansturing  getest: een slim systeem dat vraag en aanbod met elkaar matcht via technische, sociale en economische sturing.

  • Een Smart Power System stemt het aanbod en de afname van elektriciteit op elkaar af en voorkomt zo instabiliteit van de elektriciteitsvoorziening.
  • Een Smart Power System kan elektriciteit producerende en verbruikende installaties koppelen en laten functioneren als een virtuele elektriciteitscentrale.
  • Daarnaast biedt een Smart Power System de mogelijkheid om energiestromen in de elektriciteitsvoorziening te registreren en te verrekenen.

Het beoogde resultaat was een proof of concept van een betrouwbaar en betaalbaar systeem dat het fundament biedt voor verdere productontwikkeling.

Vervolgactiviteiten

  • Om de effecten van aansturing in de echte praktijk te demonstreren, voerde een consortium de vervolgprojecten Powermatching City Hoogkerk I en II uit.
    Powermatching City in de Groningse wijk Hoogkerk is de eerste veldtest in Europa waarin het Smart Grid Concept in de praktijk is gebracht. Vijfentwintig woningen in de wijk Hoogkerk zijn voorzien van zonnepanelen, slimme meters, duurzame warmtevoorziening, elektrische auto’s en slimme wasmachines. Het verbruik werd real time afgestemd op het beschikbare aanbod. Ook onderzocht het team het gedrag van de bewoners, accommodatie van pieken in zon- en windaanbod en de potentie van een cluster huishoudens als virtuele energiecentrale.
  • De proef toonde aan dat het mogelijk is om met bestaande technologieën een slim energienetwerk te creëren met bijbehorend marktmodel. Met het systeem kunnen consumenten vrij elektriciteit uitwisselen en blijft het comfortniveau op hetzelfde peil. Het project vervult een internationale voorbeeldfunctie als eerste geïntegreerde ‘smart grid’ demonstratie.
  • Een ander consortium opereert onder de naam Smart Energy Collective. Middels ‘open innovatie’ werken zij samen aan technologische innovaties en nieuwe diensten met betrekking tot ‘smart energy’: intelligente energienetten én -diensten. Smart Energy Collectie voert vijf proefprojecten uit.

 

Partners: 

In een twee jaar durende pilot is de centrale aansturing van twee HRe-ketels getest en zijn in een simulatie met honderd warmtepompen de effecten van decentrale sturing bestudeerd.

  • Door huizen in deze virtuele woonwijk van zonnepanelen, elektrische auto’s en HRe-ketels te voorzien, berekenden de onderzoekers wat de kosten en baten zijn voor huishoudens, energieleveranciers, netbeheerders en de overheid.
  • Ook ontwikkelde het projectteam prijs- en businessmodellen voor aansturing.

Eindproduct was een concept van een Smart Power System (SPS): een intelligent systeem dat een vernieuwd energienetwerk kan aansturen.

De vraag naar energie zal meer mee moeten bewegen met de marktprijzen.

Toegevoegde waarde

  • Als bewoners hun warmtevoorziening centraal laten sturen, kan dat een besparing van 2,7 procent in het gasverbruik opleveren omdat het energiesysteem efficiënter gaat werken. Daardoor worden de aan/uitschakelverliezen beperkt.
  • Sturing voorkomt pieken op het netwerk, waardoor er minder elektriciteit verloren gaat.
  • Een keten van HRe-ketels die elektriciteit verbruiken én opwekken, is zuiniger dan een keten met een gascentrale omdat de elektriciteit op dezelfde plek wordt gebruikt als waar het wordt opgewekt.
  • Door het slimmer op elkaar afstemmen van de vraag en het aanbod van energie, besparen consumenten op hun energierekening. Leveranciers kunnen met elektriciteit afkomstig van grote groepen klanten handelen op de elektriciteitsmarkt. Netbeheerders kunnen uitbreiding van het netwerk uitstellen en hoeven minder capaciteit te installeren

Marten van der Laan: ‘We hebben het oorspronkelijke plan bijgestuurd in de loop van het project. Het loopt altijd anders dan je denkt.

  • We begonnen met een focus op microwkk. De marktpenetratie van microwkk gaat echter veel minder snel dan verwacht. Gaandeweg zagen we in dat andere decentrale bronnen ook belangrijk zijn. En we kwamen tot het besef dat sturing doorslag-gevend is voor een goed systeem. Ook voor andere opwekkers en apparaten is dat relevant. Je moet voldoende flexibel zijn om de scope en aanpak van het project aan te passen. Gelukkig was dat het geval.
  • Nog een verwachting die niet uit kwam: de snelle introductie van slimme meters. Doordoor was het praktijkexperiment lastiger, we hadden op meer inzicht in gebruikersprofielen gehoopt. En er haakte een buitenlandse partner af, dat vereiste ook een aanpassing van het plan. Zorg dus dat je veerkracht hebt om dit soort wendingen op te kunnen vangen.’
  • Opnieuw uitvinden van het wiel
    Het is altijd lastig als veel teams tegelijkertijd aan dezelfde innovatie werken. Het is onvermijdelijk dat ze sommige zaken dubbel doen. ‘Ik had gehoopt dat de leerervaring van ons project beklijft bij meer partijen. Ik zie wel dat andere consortia voortbouwen op onze fundering. Maar ik zie ook dat andere projecten parallel tegen soortgelijke problemen aanlopen en zelf een oplossing zoeken. Dat begrijp ik wel, iedereen wil het zelf aan den lijve ervaren. Als je met je knieën in de modder staat, dan leer je pas. Agentschap NL stimuleert wel kennisuitwisseling tussen projecten, dat is goed. Je zou ook alles lam kunnen leggen met dwarsverbanden.  Dat gebeurt nu niet, maar dat heeft als consequentie dat het wiel vaker opnieuw wordt uitgevonden.’
  • Multidisciplinaire aanpak vereist
    Veel verschillende specialisten werkten samen om het project tot een goed einde te brengen: ingenieurs, technici, programmeurs, economen, sociale wetenschappers. Dat is nodig want het gaat om een complexe problematiek met veel facetten. Acceptatie van gebruikers, betaalbaarheid, technische eisen, allerlei maatschappelijke factoren spelen een rol. Marten van der Laan: ‘Het was heel leerzaam om met zo’n multidisciplinair team samen te werken: mensen met kennis van de netinfrastructuur, de economen die de businessmodellen ontwikkelden, de technici met kennis over de mogelijkheden om apparaten aan systemen te koppelen. Fascinerend. Juist die kruisbestuiving is nodig om slimme netten tot een succes te maken.’

Documentatie

HUMIQ (zoals vernoemd in de rapporten is inmiddels omgedoopt tot ICT Automatisering Nederland BV

ICT Automatisering Nederland BV

  Marten van der Laan   http://ict.eu/nl/    marten.van.der.laan@ict.nl    088 9082000